گرديد . بالاخره به هر نحوى بوده ، چاره را بر اين ديدند كه مرحوم مدرس را بىيار و ياور گذاشته وسايل تبعيد آقاى خالصى را فراهم آورده ، و مدت دو سال در خاف و مشهد به طول انجاميد ؛ و در تبعيد آقاى خالصى انتخابات دوره ششم مجلس شوراى ملى فرارسيد . دوستان ايشان مشغول فعاليت شدند و براى استخلاص ايشان از تبعيد براى انتخاب معزّى اليه از حوزهء انتخاباتى تهران به فعاليت عجيبى پرداخته ، بالاخره با همه فشار و زجر و آزارى كه از طرف درگاهى رئيس شهربانى وقت فراهم شده بود ، معذلك تا آراء حومه و لواسانات ضميمه نشده بود ، ايشان اكثريت داشته ؛ در نتيجه ، اين پيش‌آمد باعث نجات معزّى اليه گرديد . در تاريخ 21 صفر 1345 با ابراز احساسات عمومى به طهران مراجعت نمودند . موقعى ايشان از تبعيد آزاد و به طهران آمدند كه شاه سابق بر تخت جلوس كرده بود . حكومت سابق كه پيوسته به فكر بهانه‌تراشى براى ايشان بوده و به علاوه مطمئن بود با بودن وجود ايشان در تهران به‌طور آزادى ، اعمال سوء خود را كاملا نمىتواند بلامانع اجرا نمايد ، و قوىترين مخالف صريح ايشان خواهد بود ، مجدّدا بهانه‌تراشى كرده تا بالاخره در تاريخ 4 جمادى الثانى 1349 منجر به توقيف ايشان در زندان قصر و تبعيد ايشان به نهاوند و تويسركان گرديد ، و سيزده سال طول كشيد و با انواع تضييقات و فشارها و مصموم نمودن ايشان ( كه به حمد الله به خواست الهى از اين خطر با طرز معجزآسايى نجات يافت ) ، در طول مدّت بازداشت ، لطف خداوندى شامل ايشان شده ، موفّق به حفظ كلام الله مجيد گرديدند . بعد از شهريور 1320 باز هم دست‌پرورده‌هاى دورهء بيست‌ساله ديكتاتورى دست از ايشان برنداشته تا چند ماه بعد از دورهء دموكراسى ! در تبعيد باقى ماندند و با بهانهء عجيب و مضحكى به قصد تفتين بين مشاراليه و مأمورين سياسى متفقين ، ايشان را از تويسركان به كاشان تبعيد كردند ؛ و پس از اين‌كه مدّتى در كاشان به حال تبعيد بسربردند ، در زمان نخست‌وزيرى جناب آقاى ساعد در مجلس چهاردهم رفع اين ظلم و ستم گرديد ، و دستور استخلاص ايشان به فرماندارى كاشان صادر و آقاى خالصى به طهران مراجعت نموده ، چند روزى از ورود ايشان نگذشته بود كه عدهء زيادى از جرايد مزدور را تحريك نموده ، شروع به فحاشى نموده و از هيچ‌گونه تهمت و افترا فروگذار ننمودند . « 1 » هنوز عرق ايشان خشك نشده ، مقامات عاليه را از ايشان مرعوب نموده ، وسائل تبعيد ايشان را به كرمان فراهم ، ولى موفق نگرديده و چندين ماه مخفى به سر مىبردند ؛ چيزى نگذشت كه

--> ( 1 ) . يك نكته كه نويسندهء شرح حال بالا از آن غفلت كرده ، همراهى مشكوك خالصى با سيد ضياء الدين طباطبائى در اين دوره است كه بايد تحقيق بيشترى دربارهء آن صورت گيرد .